Ondergang

Onlangs postte ik al een bericht over een TEDx van historicus en professor in de geografie Jared Diamond. In zijn talk gaat hij in op wat er ten grondslag ligt aan de ondergang van beschavingen. Als voorbeeld heeft hij de ondergang van de noormannen op IJsland. Samengevat was hun ondergang mede te wijten aan megalomane projecten die veel te veel resources opmaakten, competitief ranken en minachting met daaraan gekoppeld en gebrek aan lerend vermogen.

Arrogantie

Arrogantie is een woord dat daar wat mij betreft goed bij past, iets waar we nu misschien nog wel meer last van hebben. Wij lijken onszelf namelijk slimmer te vinden dan de natuur die we ook zijn. Met enkelvoudige en achteraf gezien vaak ridicule ingrepen denken we soms de balans te herstellen. De natuur is echter zo oneindig veel complexer, ingenieuzer en samenhangender dat dit niet zelden tot de volgende ramp leidt. 

Verspreid over boeken en filmpjes kwam ik een aantal voorbeelden tegen van de bijzondere complexiteit van de natuur.

To Speak for the Trees

In dit gelijknamige boek van biowetenschapster en keltisch expert Diana Beresford-Kruger staat een prachtig voorbeeld van hoe alles met alles op hele ingenieuze wijze samenhangt op deze planeet. In bossen zijn er bijvoorbeeld de zogeheten moederbomen. De bladeren die in de herfst van deze moederbomen vallen bevatten speciale zuren. Als de bladeren vergaan lost het zuur op in de bodem. Het is daardoor in staat een verbinding aan te gaan met ijzer. Deze oplossing die via de bodem in zee terecht komt is van levensbelang voor de groei van het phytoplankton in de oceaan en daarmee indirect voor de walvissen. Dezelfde walvissen die weer belangrijk zijn voor het binden van CO2, net als, jawel de bomen. Kom je aan bomen dan kom je ook aan walvissen en worden we dubbel getroffen.

Paaseiland 

In de analyse van de al eerder genoemde Jared Diamond van de ondergang van de beschaving op Paaseiland was er wat mij betreft ook een bijzondere factor. Voor een goede vruchtbare bodem op het eiland, waren door de lucht aangevoerde voedingsstoffen uit Azië belangrijk. Juist Paaseiland kende de minste aanvoer van alle eilanden in de pacific waardoor het ecosysteem veel fragieler was. Pak om het bijzondere van dit voorbeeld te beseffen voor de grap eens een wereldbol erbij en kijk hoe ver Paaseiland van Azië af ligt. I rest my case.

Duitse bossen

In zijn boek ‘Het Bos’ van de Duitse boswachter Peter Wohlleben (what’s in a name) gaat de schrijver bijvoorbeeld in op de fragiliteit van het ecosysteem van het bos zelf. Met name de moderne bosbouw met hun zware apparaten, harvesters genaamd, maken veel meer schade dan goed is voor het bos. Ik erger me al een poosje aan de zichtbare schade in de vorm van diepe sporen die ze veroorzaken. Erger nog echter schijnt de onzichtbare schade te zijn. De bodem wordt namelijk zo sterk ingedrukt dat het minder goed water op kan slaan. Water dat de bomen die zijn blijven staan onder andere nodig hebben om zich bijvoorbeeld met hars te beschermen tegen schadelijke kevers. Ook in dit voorbeeld is er dubbel schade. Het is slechts een van de voorbeelden die hij duidt, het boek is er mee doorspekt.

Varkensontlasting en virussen

Het laatste voorbeeld komt uit een video met endicrinoloog Zach Bush, een arts die de Covid-19 pandemie als het ware voorspelde. In zijn betoog over hoe we ons zouden kunnen of misschien wel moeten verhouden tot het virus komt hij onder andere met het voorbeeld van varkensontlasting aanzetten. Zijn stelling is dat genetische ontwikkeling van virussen in de grotere plassen varkensontlasting op zo’n schaal en met zo’n tempo gaat dat onze high tech laboratoria ook met supercomputers slechts een krasje aan het oppervlakte kunnen maken. Je kunt simpelweg geen wedloop aangaan met natuur en zijn/haar aanpassingsvermogen. De grootste grap in zijn verhaal is misschien wel de stelling dat ons DNA voor een groot gedeelte uit virussen bestaat.

Wat doen wij

Ondertussen pompen bedrijven miljarden in de ontwikkeling en bescherming van gewassen. Ondertussen worden er miljarden gepompt in de ontwikkeling van een vaccin, een vaccin dat misschien niet eens nodig zal zijn omdat er een reeële kans is dat we over Covid-19 heen groeien. Een vaccin ook waarvan het zelfs de vraag is of het er ooit gaat komen. Om nog maar niet te spreken over de miljarden die worden gepompt in industrieën die we sowieso eens goed tegen het licht zouden moeten houden, er is al jaren sprake van overcapaciteit in de autoindustrie bijvoorbeeld.

Wat dan wel

Het houdt ons wat mij betreft af van wat we echt te doen hebben. Beter en gezonder eten met een hogere voedingswaarde die bijdraagt aan ons immuunsysteem bijvoorbeeld. Voeding met voldoende vitamine C, vitamine D (of zon) en voldoende zink en andere mineralen. Of meer in de natuur zijn niet om door de natuur heen te sjeesen maar door er contact mee te maken. Meer contact met onszelf maken, contact met onze eigen natuur maken. Of ons lijf zo activeren dat we ook op die manier resistenter worden, met ademhalingstechnieken bijvoorbeeld of door te mediteren. Of door ervoor te zorgen dat het systeem dat door onze manier van leven maximaal heeft kunnen floreren, het stressysteem, dat we dat systeem minder input geven. 

Troon 

Met een gezonder lijf, met een frisser hoofd en met een stuk minder stress kunnen we volgens mij ook veel makkelijker van die troon van arrogantie afstappen. De arrogantie dat wij iets anders zijn dat natuur en er boven staan en dat wij denken in te kunnen grijpen in de natuur. Misschien lukt het door van de troon af te stappen om meer in harmonie te leven met de natuur, wat eigenlijk onze natuurlijke staat is. Is het niet voor onszelf dan wel voor de toekomstige generatie, daar zijn we het aan verplicht.